ey intifada ey aşkın bütün sapan taşları
ey bütün zamanların çıldırtan gözyaşları
şimdi bir tek damlanla tufandır yüreğimiz
şimdi kıyam
şimdi aşk
şimdi gazze’deyiz

şimdi büyük kıyam öncesi bu son seherde
vurun kardeşlerim aşk için vurun
bekle bizi beklemediğin her yerde
ey israil ey firavun
binlerce yakub’uz şimdi ve ishak
binlerce musa ve Harun

sonsuzun sırrına yeniden varmak
putları yeniden kırmak için
senin gibi ey ibrahim
işte  gazze’deyiz ey rabbim
işte halimiz sana ayan
işte kıyam öncesi işte büyük an
işte duada tüm ebuzeran

ey sarsılmaz iman
ey çetin imtihan
şimdi bütün çocuklar selahaddin
bütün yağmurlar tufan
ey filistin
ey acıyla yoğrulmuş vatan
ey ahmed yasin

hazırız ey rabbim yüzbinlerce can
ismail olmaya
aşk için kurban
ve toprağa kan damlıyor hayattan
şimdi gazze’deyiz
anıyor Allah’ı toprağın her zerresi
yine mahzun yine cezbedeyiz
işte yaraların en tazesi bu
işte annelerin yakan sesi bu
işte bütün kardeşlerimiz

kahreyle zalimleri ey rabbim ve bizi aşk ile haşreyle
yalnız senden dileriz
şehadet şerbetiyle
ve kur’an ayetiyle
sonsuzluk hasretiyle

sana geldik ey rabbim aşka geldik
işte geldik ey gazze
aşk yalnızca aşkın oluncaya dek
birleşsin diye geçmiş ve gelecek
güç ver ey rabbim bize
bize dirlik bize esenlik ver
Allahuekber
ey gazze

artık gerek yok söze
işte geldik ey kudüs ey kadim kıblemiz mescidiaksa
sana geldik ey rabbimiz aşka geldik
şimdi aksın kanımız aşk için akacaksa
ölüm nedir bildik artık yaşamak nedir bildik
şimdi aksın kanımız aşk için akacaksa
ve bildik bizimle kimlerdir saf tutanlar
bunlar melekler mi şehitler mi yoksa

işte geldik ey mescidiaksa
miracın sırrına yeniden varmak
aşkı yeniden haykırmak için
senin gibi ey fahri kainat
ebuzer gibi yalnız senin gibi yetim
ey büyük gün ey büyük saat
işte  kudüs’teyiz ey rabbim
işte firavun işte saltanat
ey muntakim ey mutlak hakikat
kahreyle zalimleri ve bizi aşk ile haşreyle

gariblerin dilsizlerin çığlık çığlık diliyle
sana geldik ey rabbim aşka geldik
aşka kurban çocukların bağışlanmış kalbiyle
aşk yalnızca aşkın oluncaya dek
birleşsin diye geçmiş ve gelecek
güç ver ey rabbim bize
bize dirlik bize esenlik ver
bize bağış bize rahmet bize zafer
Allahuekber  Allahuekber

zafer ebuzeran’a
bugün sonu olsun bütün zamanlar boyu sürüp giden kederin
hazırız aşk için ölmeye yana yana
silinsin artık üstümüze sıçramış bunca irin
“va'fuanna vağfirlena verhamna ente mevlana
fansurna alel kavmil kafirin”

bizi iyi sakla tanrım gidiyor hayat
bizi yokla
bize yeni bir keder yarat

çünkü bizdik dökülen
hayat hırpalanırken büyülü çanaklarda
ağır bir dua altında kırılırken yalanlar
gömülen bizdik azize göğsündeki iksire
ağaran dünya ve kirpiklerimizden artakalan ne varsa
ne varsa bilinmeyen
mevsimleri dolduran yalnızlıklardan
tütün kâretmez yaralardan arta kalan ne varsa
dizdik yanaklarımıza
süzülsün
birazdan başlarız
azize
yani iyi bir kederin
yani yerlilerin şarkısına
çünkü biz
en eski yerlileriz
gideriz yürek tokuşturmaya
ve deniz
gideriz hep rüya
kaburgalarımıza biriken ne varsa
ne varsa kışkırtan bizi
alır gideriz

ama yorgun alkışlar lanetliyor bedenimizi
sanki yokuz
terliyor günler paralarla haberlerle üşüyoruz
çözülüyor dudaklarımızdaki tuzun kimyası
yıllarca beter bir bilmeceden uykusuz
bir hayal gümbürtüsüyle kalkıyoruz halaya

yani aynı yazgıya
yani yaşadığımızı biliyoruz
yani kirpiklerinle aynı yerdeniz
ıslandıkça ruhlarımız senin zamanlarınla
körpeler büyüdükçe yürek tokuşturmaya
şehirleri savuran şarkımıza başlarız
hazırız
gülümse bizi tanrıyla buluşturmaya

yetmez içimizde boğulmaya bu deniz
kirpiklerinle aynı yerden
yalnız aşka yenilen
yerlileriz azize

azize “yerlilerin şarkısı” II

birşey yap azize şiirden olsun
ıslansın hep içim nehirden olsun

iyi sakla beni bahar geliyor
iyi sakla beni çıldıracağım
acı ilerliyor aşk ilerliyor
ruhumdan bir cennet  kaldıracağım

birşey yap ve görün aşkla diz dize
göstersin dibini hayat denizi
anlat deliliği anlat azize
her yağmurda aynı yaranın izi

kimi rüyasında bir kelebeğe
yağmurdan tabutlar yapıyor gibi
kimi yeraltından bakıyor göğe
herkes aynı şeye tapıyor gibi

andolsun hayat da durur azize
çeker baharlardan elini tanrı
kıyamet aşkı da vurur azize
unutur yağmuru çöl yangınları

ölümü ürperten birisi mi var
baharı coşturan böyle azize
duvarın ötesi yine bir duvar
sonsuzluk gördün mü söyle azize

daraldı odalar sonra balkonlar
gökyüzü çalarız sinemalarda
o çocuk balonlar o istasyonlar
herşey bir aşk için susar susar da

iyi sakla beni çıldıracağım
acı ilerliyor aşk ilerliyor
ruhumdan bir cennet kaldıracağım
iyi sakla beni bahar geliyor

azize “yerlilerin şarkısı” III

beni iyi sakla tanrım yağmurdan geldim
ateşleri azdıran karanlık bir yağmurdan
bir yağmur yanağında kırıldı çömleklerim
bir yağmur  yanağından geçtim uçurumlara
yüzüm ıslak camlarda
aklım uçurtmalarda
gökyüzüyle sınanmış bir maviye düşerdim
düşerdim uzaklara
kalktığım her sahurdan

her sözcüğe ayrı bir yağmurdan geldim
çocuklar  artırmadan o efsane maviyi
yağmurlar anlaşılmadan

her bahar çıldıran sularla geldim
belki de sular böldü beni binbir iklime
hiçbir dilde olmayan sorular böldü
ablam
babamın ilk acısı
ben küçükken öldü
ve ben küçükken kestim bir çocuğun kolunu
korkuyu böyle erken yaptım çocuk oyunu

bir çocuk oyunu parça parça ateşten gölgelerim
inkar ettim ve sevdim hayata çarpan tüm yanlarımı
ve hain bir sevgiliyi sarmalayan ellerim
vermedi yağmura günahlarımı
sonsuza doğru çember çevirdiğimiz günlerin kavgasında
müphem bir umuda asıldı deniz
dönüp  sordum yağmura
arkadaşlarımı

bütün bu olup bitenden sonra
azize yine de özler mi bizi
ben sizinle birlikte geçtiğim o  denizi
yıllarca bir daha bir daha bir daha geçtim
geçtim şehirler altüst oldu gülümsedi çocuklar
dağıma geri döndüm kendi suyumdan içtim

belki çıkmam sabaha
geceleyin vururlar
döner miyim bir daha
söz veremem çocuklar

yağmurlar birgün gerçekten yağar
azize dua etsin ateş üstünde
hayat aptallaşır bize gün doğar
şiir gelsin gitsin ateş üstünde

azize “yerlilerin şarkısı” IV

beni sen durdur azize bitmiyor yollar
beni sen vur
beni sustur bitsin sorular

beni sen durdur azize yollara çıktım
bütün kederlerimi yaktım ve ağlaşacak ne varsa
alevlerini sana
küllerini elaziz’e bıraktım

önce ölümler çaktım çarmıha çevirdiğim günlere
kıyamet  gözkırpacak çıldıracaktım
ve ruhumda gökler düşerken yere
aklımı maviye aldıracaktım

yıllarca yeniden çıktım yollara
yıllarca aktım dünyanın bütün nehirlerinde
aktım durdum uçsuz bucaksız yatağında her şeyin
son sınırlarda en derinde

nasıl dayanabilir insan yuvarlanınca boşluğa kendi dağından
ya da balık gibi takılınca ağlara
kayan bir damla gözyaşıyken dünyanın yanağından
karışmak isterken yağmurlara
çıkarıp efsanemi tüm yüzyıllardan…
anla ki azize çığrından çıktım

imkansıza soyunup çıktım yollara
çatırdayacak sandım çırılçıplak dünyanın iskeleti
çatırdayacak yalnızlıklar ayaklarımın altında
ve kocaman şehirlere yeni bir büyü
çatlayan bir bahar olacaktım kırlara

çıktım yollara
artık hatırlayabilir miyim o muhteşem şiirden bir iki dize
basar mı bağrına artık beni sevdiğim
beni durdur azize
beni yağmura
beni ateşe
beni denize

“Aşk bir gün her yerde iktidar olur”

2 Ocak 2012 Pazartesi / Yeni Şafak

 Lay/ Ya, İtiraf ve Gizem, Bana Sonsuzluk Dile Şiir kitaplarının yazarı Sıtkı Caney'in Ebuzeran ismini verdiği yeni kitabı,Tahkim Yayınevi tarafından yayınlandı. Şiirleri, Muştu, Aylıkderi, Mavera, Albatros, Üç Çiçek, Göçebe, Kayıtlar, Yediiklim, İpekdili E, Gerçek Hayat, Yaratım, Kırklar gibi dergilerde yayınlanan şair, bu kitabında çok parçalı tek bir şiir denemesi yapıyor. Caney, "Bütün Zamanların Bütün Devrimcilerine" alt başlığı taşıyan kitabında mazlumdan yana oluşun sembolü olan Ebuzerleri yazdığını söylüyor. Kitapta dokuz Mavi Marmara şehidine yazılmış dokuz şiir yer alıyor.

Ebuzeran uzun soluklu bir şiir. Yoğun, ertelene ertelene birikmiş bir nefesin "kün" deyişteki, "hu" deyişteki bir ses ve anlam zenginliğiyle zorunlu olarak zuhura çıkması diyebilir miyiz onun için?

Evet, Ebuzeran 40 şiirden oluşan tek bir şiir. Elbette böyle uzun soluklu şiirler yazmanın hem kendine özgü zorlukları hem kendine özgü imkânları var. Şiirin ritmi ve imgeleri şiir boyunca hiç kesintiye uğramıyorsa, şiir bütün mısralarıyla güçlü bir ırmak gibi akıyorsa, işte o zaman uzun soluklu bir şiirden söz edebiliriz. Ben bütün şiirlerimde ritim ve imge akışının güçlü olmasını her zaman çok önemsedim. Bu yüzden şiirlerimde ses ve musikinin çok fazla öne çıktığı hatta öyle ki bunun zaman zaman şiirin künhüne varmaya engel olduğu söyleniyor ki bu doğrudur. Ebuzeran şiirinde musikinin böyle bir engel oluşturmaması için ses ve anlam dengesini gözetmeye çalıştım.

Kimi dizelerin tekrarı, pekin bir söyleyişi beraberinde getiriyor. Bu pekinliğin yanısıra aslında tekrarla tekranlanmaz olana ulaşma hedefi de mi gözetiliyor içten içe?

Yer yer nakarat gibi tekrarlanan mısralar uzun soluklu şiirlerin tabii unsurlarından biridir bence. Bunu bütün uzun soluklu şiirlerde görebiliriz. Bu, şiirin bütünlüğüne, ana damarına şiir boyunca bağlı kalmamızı sağlar. Ebuzeran şiirindeki "ey bütün zamanların çıldırtan gözyaşları / şimdi bir tek damlanla tufandır yüreğimiz / şimdi kıyam / şimdi aşk / şimdi secdedeyiz " mısralarının yer yer tekrarlanmasının da bu bağlamda değerlendirilmesini isterim.

Neden "Ebuzeran", neden " bütün zamanların bütün devrimcilerine"?

Çünkü bana göre aşk, sürekli bir devrimdir ve en devrimci söylemdir şiir, şair de "aşkın yeryüzündeki pençesi" ve bu yüzden Ebuzaran şiirinin ithafı "bütün zamanların bütün devrimcilerine"… Haksızlığa baş kaldıranlara, zulme boyun eğmeyenlere… Mazlumdan, garipten, yoksuldan yana olanlara… Sahabe Ebuzer bu duruşun sembol isimlerinden biri. Ebuzeran da Ebuzerler demek ve ben Ebuzerlerin şiirini yazmaya çalıştım; yalnız, garip ve mazlum bütün devrimcilerin.

Az şiir yazıyor ve uzun aralıklarla kitaplaştırıyorsunuz onları. Ama biz biliyoruz ki hep şiir üzeresiniz. Hangi kaynağın sütüdür ki onu içimenin doyumsuz keyfinden siz mutmain olmadan erişmiyor bizlere?

Şiirimi besleyen kaynakların en başında ağır acılarıyla, çetin sorularıyla yaşanılan hayat var. Tabii ki bütün okuduklarım, dinlediklerim de bu hayatın içinde. Başta Kutsal Kitap Kur'an olmak üzere mütefekkirlerin ittifakla kabul ettiği hayatı yorumlayan tüm fikir kitapları, çocukluğumun masalları, öyküler, romanlar, filmler ve elbette şiirler ve şairler. "Şair Lebid'den Sezai Karakoç'a" şiirin bütün başkentleri… Ebuzeran şiiri de bu beslenmeye, bu birikime dayanarak gelenekselle aykırıyı, destanla ağıtı, modernle klasiği bir potada eritmenin, bütün zamanların bütün şiirlerini en ortak damarı yakalayıp özetleyerek yeniden yeni bir sesle Sıtkı Caney diliyle söylemenin çabasıdır.

Ebuzeran'da söylenenle görünen arasında sıkı bir ilişki var hatta sesin bir tür görünürlüğe tebdili… ne dersiniz?

Doğrudur, sadece Ebuzeran'da değil bütün şiirlerimde var bu görsel taraf. Bazen bir sinema filmi sahnesi, bazen bir fotoğraf karesi, bazen bir resim gibi kendilerini etkilediğini söyleyenler oldu. Bunun nedeni sadece sinema ile olan yakın ilgim değil elbette. Resimle fotoğrafla uğraşmamın da bir payı var sanırım. Ebuzeran şiirinde bu görselliğin daha da belirgin olması biraz da tarih ve coğrafyayla ilgili. Geçmişten geleceğe birçok farklı zamanı dolaşan ve birçok farklı mekâna uğrayan bir şiir Ebuzeran. "şimdi sonsuz sabah öncesi bu son akşamda / kar yağar yağar kan akar akar yeni bir bahar olur / mekke'de kudüs'te bağdat'ta şam'da / aşk bir gün her yerde iktidar olur / yeniden buluşuruz mescidiaksa'da beytülharam'da / yetime yoksula iman yine yar olur" mısralarını örnek olarak söyleyebilirim.

Ebuzeran için "eşzamanlılık ve süreklilik içinde Ebuzer Hazretlerinden Sıtkı Caney'e erişen şiirin kıyam halidir" diyebilir miyiz?

Şiir, bana göre öncelikle varoluşumuzun künhüne, aşk'a hakikat'e varma çabasıdır ve bu anlamda şiir, insan aklının nefsiyle yoğurduğu bütün ideolojilerin, bütün istismarların, bütün firavunlaşmaların karşısındadır. Ebuzeran şiiri de Ebuzer'iyle, Che Guevara'sıyla, Kur'an ayetleriyle, bu bağlamda okunmalıdır. Ne Marksist şiir ne İslamcı şiir diye yaftalanmalıdır. Yıllar önce bir yazıda İslamcı şair diye söz edilmişti benden. Birilerine benim için o Komünistin şiirlerinde ne buluyorsunuz diyenler de oldu. Yeri gelmişken söylemek istiyorum, ben kendimi sadece Müslüman ve Devrimci olarak tanımlıyorum, İslamcı ya da Komünist olarak değil. Bütün önyargıların tam karşısında yer alan ön yargıları parçalayabilecek en önemli güce, sanata, özellikle de şiire önyargıyla yaklaştığınız sürece onu anlayabilmeniz asla mümkün olamayacaktır ki ben düşüncesi mezhebi ve meşrebi ne olursa olsun önyargılı kimselerin Ebuzeran şiirini okumasını da anlamasını da beklemiyorum.

Ebuzeran'ın kapağı ve alt başlığı "daima isyan" mı diyor? Ateş kırmızısından Ebuzeri bir dağlayıcılığı imgeleyen söz alevine geçişi çevrenizde aşırı bulanlar oldu mu?

Kitap kapağının tasarımını çok beğenenler olduğu kadar beğenmeyenler de oldu. Öyle sanıyorum ki şimdiye kadar hiçbir kitap kapağının tasarımı bu kadar çok konuşulup tartışılmadı. Bu da kitap kapağının alışılmış şiir kitabı kapaklarından çok farklı olduğunun ve dikkat çektiğinin en belirgin kanıtı ki kitabın içeriğine, Ebuzeran şiirinin devrimci ruhuna da uygun bir kapak tasarımı bence. Birilerinin "şiir kitabı kapağı böyle mi olur demeleri' bir şiirden anladıkları ve bekledikleri kadarıyla kapakta mehtap, gün batımı, mum ışığı, papatya gibi zarafet ve romantizm unsurlarını bulamamalarındandır, onları da hoş görmek lazım, bir kasıt yok yani, beklentileri kendilerine göre…

Sıtkı Caney, Ebuzeran’la semah yapar. Semadaki ve semahdaki açık eller göğe yükselen bir çift yumruk olmuş; bir damla kan üzerinden bir devrim inşa etmeye çalışır. Böylece bizlere şehirde ve iktidarda, nostaljik bir arayışın, çevreye (periferiye) ait oluşumuzun tesellisi olur.

Caney’in tüm derdi İslamcıların en yüksek burcu şiire yeni bir alem eklemek

Zamanında Mavera dergisinde, şairlerin ürünlerini değerlendiren Cahit Zarifoğlu; Sıtkı Caney için “18 yaşında bu ne kadar müthiş imgeler, bu yaşta bütün bunları kullanırsan, 35-40 yaşında ne yapacaksın” diye hayretini yazmıştı. Sıtkı Caney; imge devrimi yapmıştı; artık imgelerden vazgeçmiş ve bir devrim için çırpınan (eğer kalmışsa) son devrimcileri “bütün zamanların devrimcilerine” bir halka kılmak için sesleniyor. Ebuzer bir misalse; Ebuzeran –ki Ebuzerler demektir, çoğul eki almıştır- devrimci ikonumuz oluyor. Che Guevara gibi. Bu Caney’in tespiti.

Mevlana’nın adı yok bu destanda. Ancak pergel metaforu Ebuzeran’da devrimci bir karaktere dönüşüp yeniden hayat buluyor. Şiirdeki bütün atıflar medeniyetimizin tam bir icmali; siyasî iktidarın mahfillerinden, labirentlerinden aşkın iktidarına bir pencere açılması için duvarı delmeye çalışan bir çıkış arıyor Ebuzeran. Sıtkı Caney’in bütün derdi; İslamcıların en yüksek burcu şiire yeni bir alem eklemek. Artık bir damla diye yola çıkınca kan kanı çeker; “bütün zamanların çıldırtan gözyaşları” nehirleri doldurur; “kan nehir nehir can alev alev ve hüzün kat kat” olur.

Şiirinde ayak basmadığı coğrafya, anmadığı mümin, dokunmadığı yara yok

Elbette böyle bir şiirde; -şiir yerine çağdaş bir destan da diyebilirsiniz- sonsuzluk en çok kullanılan kelime olmasına rağmen; güncel raporları devrim diline tercüme eden prompterden akan yazılar hızında bir akış sözkonusudur. Hızlandırılmış devrim kursları müfredatı gibi geçmiş-gelecek, kuzey-güney, doğu-batı akar; “zaman akıp gider şiirler akar.” Şiirin ayak basmadığı coğrafya, anmadığı mümin, dokunmadığı yara kalmaz. Hızlandırılmış bir çağın metrosunda; bütün haritalar, siyer kitapları, gelenek, tarih, siluetler takip etmekte zorlandığımız bir hızla gözümüzün önünden akar durur.

Kerbela’dan Endülüse, Bosna’dan Filistin’e, Hz. Ali’den Tarık Bin Ziyad’a, Malcom X’ten Pir Sultan’a, Spartaküs’ten Che Guevara’ya bir film şeridi gibi resm-i geçit yapar. Mescid-i Aksa’dan, Mirac’a; Allah’ın içimize yağdığı kardan secdeye uzanan bir eylem, dijital ejderhalardan sanal kâğıtları karanlığa gömen bir kararlılık okunur mısralarda. Önemli bir haber de var; müjde haberdir. “belki de en çok yalnızlar sevinecek, ebuzer’den bir selamı her yere taşımaya”; “Benimle kim yarışacak/ yak beni kalbimden/ yak beni ey aşk”

Hayatın anlamı hayatın kendisinden daha değerlidir

Şairlerin şiirlerini kartvizit gibi kullanmaya başladığı bir dönemde; bu ses bütün müfredatın önsözü olacak bir birikime sahip. Artık “hep yaralı şiirler çıkmayacak cebimizden; -“her harfinde suç, her harfine yasak” yoktur; ama gönüllü bir sürgün içindeyiz ve eğer kalmışsa “sözlerim yaralı yarım yamalak/ sana geldim ey aşk” diyen engin bir gönlün muhatap bulması zor olmayacak. Çünkü “yıkılma sakın/sürmekte akın/ve devrim yakın”

Hayatın anlamı hayatın kendisinden daha değerlidir. Hayatımız bir devrime adanmışsa, artık hayatın değeri, yaşamanın önemi kalmamıştır. Bu sözü doğrulamak için tarih inandığı değerler uğruna ölenlerin hikâyesini anlatır durur. Devrimler sona ermişse, insanlık sona ermiş demektir.

Sıtkı Caney’in bu kitabı bu sözlere hâlâ geçerlik kazandırması yönüyle bile anlamlıdır. Eğer hayatımızda bir anlam kalmamışsa; yalan dünyadaki suflî hayatımızın ne değeri olacak? Caney de bunun farkında ve “aşktan başka ne varsa şu dünya kadar haram/aşktan başka ne varsa şu dünya kadar yalan” diyor. Maddi iktidar çok yakınımıza gelmiş ve ışığı bakışlarımızı köreltmişse; artık yeni bir göze, yeni bir söze ihtiyacımız olacak. Rasyonel olmak, realiteye teslim olmak kapıldığımız bir rüzgâr olacaksa; bu hayatta rüzgâra kapılan yaprak yerine romantik bir devrimci olmak elbette daha üstündür. Kendimizi her gün kanatmak, global (küreselleşmeyi bilinçli kullanmadım) uyku ve uyuşukluğa kapılmamak için bir tedbirdir.

Yalnız Sıtkı Caney’e bir hakikati hatırlatmalıyım:

Önemli olan sonsuz canlılıktır, sonsuz hayat değil. Devrim bize sonsuzluk getirmez; aşk getirir ancak. Ve atalara uyarak biz de şairin kitabın ortasından konuşan sözünü yazımızın sonuna ekleyelim: “Âlemden âleme aşkla gezeriz/ Yıkık gönülleri aşkla bezeriz/ Sürgünde zindanda hep ebuzer’iz/ Aşk kokar başımız üstümüz her dem”

Sıtkı Caney; EBUZERAN-bütün zamanların bütün devrimcilerine-Şiir, Tahkim Yay., İstanbul Aralık 2011.

Mustafa Everdi yazdı